Phó Tế Giuse Nguyễn Xuân Văn

TUỔI GIÀ CÓ CHÚA

Mấy ngày qua nằm trong Fairlawn Rehabilitation Hospital cho bác sĩ dùng phương pháp vật lý trị liệu (Physical Therapy) để chữa chứng bệnh đi đứng mất thăng bằng nghiên ngã như người say rượu; Con có thời giờ rãnh đọc sách “Lạy Chúa con đây” của linh mục Cao Gia An dòng Tên.  Tập sách gồm 151 lời nguyện của một tu sĩ trẻ và một số các bạn trẻ sống ơn gọl giữa đời.  Con chợt thấy một nỗi buồn bâng quơ dâng lên khi đọc lời cầu nguyên này trong tập sách:

“Lạy Chúa,
tại sao trong cuộc đời này
niềm vui thường ngắn ngủi
mà nỗi buồn thì lại qúa dài...

Lạy Chúa,
trái tim con người thường đa mang và cố chấp
thích nối tiếc cho những gì đã xa
hơn lả trân trọng những gì hiện có
thich khóc thương cho những gì đã mất
hơn là bình tâm đón những gì còn lại....

 xin giúp con sống cuộc đời của mình
như cuộc đời của một khách hành hương
băng qua những gì cần phải băng qua
để có thể đến nơi cần phải đến...
để hiểu được ý nghĩa thực sự của cuộc đời
để hiểu được giá trị thực sự của việc làm người....
xin dạy con biết quên đi chặng đường đã đi qua
để có thể lao mình về phía trước”

(Lời Nguyện 103 – Cao Gia An – dòng Tên)

Với tâm tình của Lời Nguyện ở trên, con không thể không nghĩ đến tuổi trẻ cuả các con cháu và tuổi già của các bố mẹ. Cho dù nhiều bố mẹ đã mang con của mình vào Thiếu Nhi Thánh Thể, sinh hoạt youth group của cộng đoàn Đồng Hành, tham gia S.E.E.D (Search, Embark, Experience, Develop) vào mỗi mùa hè khi các con còn bé... Nhưng khi các con đã lớn đi học ở xa nhà thì các con cũng xa nhà thờ và xa Chúa.  Điều này là mối bận tâm cho các bố mẹ, riêng bản thân con hiện thời con không lo lắng về việc này nữa vì con tin rằng trong trái tim của các con đã được reo vào một hạt giống đức “TIN” rồi thì cứ để cho Chúa lo phần còn lại là khi nào sẽ làm cho hạt giồng đó bám rẽ và đơm bông ra trái nơi các con.

Xin trở lại chủ đề của bài chia sẻ này về người già.  Trái ngược với lũ trẻ con, người già luôn tin, cần và có Thiên Chúa trong những ngày tháng còn lại của cuộc đời.  Với nhiều người già, thánh lễ hằng ngày là trung tâm của đời sống tinh thần và là cơ hội để gặp gỡ và làm bạn với nhiều người cùng lứa tuổi. Nhiều người già cũng biết cầu nguyện dưới hình thức suy gẫm mà lời nói không còn cần thiết nữa, chỉ còn im lặng bình tâm lắng nghe tiếng Chúa. Sự giảm yếu của các giác quan cũng có thể xảy ra trong tuổi già thường được coi là tiêu cực, nhưng đôi khi đó lại hữu ích cho việc suy gẫm.  Con người ta sinh ra, sống và phải già đi, đó là lẽ thường trong cuộc sống, nhưng tuổi già phải có một cái gì để lại, Vì thế George Granville một chính tri gia người Anh Quốc đã nói: “Tuổi trẻ là mùa của yêu thương, Tuổi già là mùa của ĐẠO ĐỨC. Tuổi già có thể trở thành một giai đoạn qúi nhất của cuộc đời.” Có người nói: “Chúa định cho sức mạnh và vẻ đẹp của tuổi trẻ là ở thể chất. Nhưng sức mạnh và vẻ đẹp của tuổi già là trong tâm linh”. Riêng bản thân con thấy những lời của nữ tu Quỳnh Thoại nói rất đúng:

Nắng rồi mưa
Ngang qua đời con
Chúa như chiếc dù
Che chắn giữa đời
Có Chúa cùng đi
Con khóng sợ chi
Dâu yêu của Người
Ngàn năm còn ghi

Thưa cả nhà, có thể nói rằng “Tuổi Già Có Chúa” là một tín điều hay nói đúng hơn là một lời, một cách thức tuyên xưng “Đức Tin” của người già là các ông bà, cha mẹ khi ở trong lứa tuổi “gấn đất” mỗi ngày. Lời tuyên xưng “Đức Tin” đó giói gém những kinh nghiệm về cuộc sồng; có thể coi đó là sự âm thầm, kín đáo nhưng có sức mạnh làm mặn nồng, làm dậy lên đấu bột tin yêu của gia đình, của giáo xứ, Giáo Hội và loan tỏa ra ngoài xã hội. Trong các bài Giáo Lý về Tuổi Già số đề ngày 23/2/2022, Đức cố GH Phanxicô nhận xét, sự hiện diện ngày càng tăng của người cao tuổi trong xã hội dẫn đến nguy cơ họ có thể bị ruồng bỏ như một “gánh nặng” gây ra do lối sống vô tâm và hưởng thụ. Do đó đức cố GH tiếp tục nhấn mạnh rằng “tuổi già là một trong những vấn đề cấp bách nhất mà gia đình nhân loại đang phải đối diện vào thời điểm này.”

Trước thời bệnh dich Covíd 19 và sau khi nhận tác vụ phó tế một thời gian, con đã làm thiện nguyện hơn bốn năm ở các nhà dưỡng lão, đưa mình Thánh Chúa, thăm hỏi những người già, những người bị bệnh “bác sĩ chê – terminal illness – Hospice Care” không còn sống được bao lâu nữa. Ngày hôm nay bản thân con cũng đang bước vào tuổi già, nên con cảm thông, hiểu và biết thế nào là nỗi buồn, nỗi cay đắng, khắc nghiệt mà người già phải gánh chịu.  Con có thể hiểu nỗi đau của ông bà, cha mẹ với những năm tháng già bệnh hoạn, phải cậy nhờ con cháu; phải sống tuổi già, nên cảm nghiệm những bế tắc của đời người ở những năm cuối cùng của đường đời trong một kiếp người.  Có lẽ bởi vì tuổi già không lao động được nữa nên không sinh lợi, người già không sản xuất nên không góp sức xây dựng, người già không thể tự lập, tự lực,nên trở thành gánh nặng của xã hội, gia đình. Cả đến con cháu trong nhà cũng lơ là, lạnh nhạt, bỏ rơi, hay nếu có giúp đỡ chút đỉnh thì “tiếng chì tiếng bấc”, nói năng nhát gừng, không thưa không gửi. Những giây phút như thế thì những tiếng “gánh nặng, vô dụng, sống thừa” như con dao đâm thấu tim gan phèo phổi để những giọt nước mắt càng chảy nhiều hơn khi nằm trên gường vào ban đêm.  Thưa cả nhà, tuổi già nào cũng khắc nghiệt khi sức khỏe vể thể xác và tinh thần thi nhau xuống cấp. Tuổi già nào cũng ngặt nghèo với đủ thể loại bất trắc mà dù có cẩn thận tiên liệu cũng không sao lo liệu trước được. Tuổi già nào cũng giàn giụa mặc cảm và nước mắt lúc nào cũng muốn ứa ra tràn trề nhưng cứ phải câm nín, giữ lại ở lưng tròng... Tuổi già mang đến nhiều khắc nghiệt vì mất mát nhiều, ngặt nghèo vì phía trước là trùng trùng điệp điệp những đe doạ của bệnh tật và sự chết; chen vào đó là những mặc cảm vì quá khứ không đẹp, không lành, mặc cảm vì hiện tại cô đơn, bị đối xử bất công, mặc cảm vì tương lai là chuỗi ngày vô tích sự, ăn bám ở nhờ...

Cả nhà ơi, con vừa kể ra một số những nỗi đau, những vết thương “rỉ máu, lên mủ” mà người già có thể phải cưu mang trong những ngày còn lại trên cõi trần này. Thói đời thường dễ bỏ người già vì nguời già bị “mất giá” theo tuổi già hay như câu “Tre già nhiều người chuộng, người già ai chuộng làm chi”. Đó là về phía con người; còn cái nhìn của Thiên Chúa về tuổi già thì sao? Thiên Chúa thì không làm như thế. Thiên Chúa chỉ làm tươi trẻ “tuổi già”, làm miệng người già móm mém được cười tươi mãn nguyện, Thiên Chúa còn chọn tuổi già và mời gọi người già cộng tác vào công trình của Người.  Nhìn vào lịch sử Cứu Độ người ta sẽ nhận ra rằng người già là người được Thiên Chúa tỏ ra yêu thương đặc biệt, săn sóc chu đáo, và tín nhiệm trao phó nhiều sứ vụ quan trọng.  Một vài thí dụ điển hình như sau:

• Thiên Chúa đã chọn ông Abraham làm tổ phụ ở tuổi già “khi được một trăm tuổi” (Sáng thế ký 21:5)
• Bà Elizabeth và ông Gia-ca-di-a cả hai đều đã cao niên nhưng vấn hạ sinh được thánh Gioan Tầy Giả làm ngôn sứ dọn đường cho Con Thiên Chúa. (MT 11:11)
• Người thầy linh hướng của ngôn sứ Samuen là người thầy già Eeli cũng trong tuổi già (1 Sm 3: 1-10)
• Cụ ông Simêon, và cụ bà Anna là hai người cao niên được đầy Thánh Thần ban ơn để nhận ra Hài Nhi Giêsu là Thiên Chúa Cứu Độ (Lc 2:22-38).

Kinh Thánh dậy thế hệ trẻ phải kính trọng người già, dù họ không phải là ông bà của mình: “Thấy người đầu bạc, ngươi phải đứng lên, ngươi phải kính trọng người già cả: như vậy là ngươi kính sợ Thiên Chúa của ngươi” (Lv 19:32). Kinh Thánh không nói xa hay nói gần, mà nói cụ thể về hành trình con người: “Đừng khinh dể người đã cao niên, vì đến lượt chúng ta rồi cũng già hết cả” (Hc 8:6).  Trong mười điểu răng, ba điều đầu tiên liên quan đến Thiên Chúa, điều đầu tiên nói đến con người là: “Thứ bốn: Thảo kính cha mẹ”.  Sách Huấn ca cũng nói đến việc nhắc nhở đến bổn phận yêu mến, kính trọng người cao niên, trong đó có cha mẹ mình “Ai thờ cha thì bù đắp lỗi lầm, ai kính mẹ thì tích trữ kho báu.” (Hc 3: 2-6).  Tất cả những lời khuyên đều làm sáng tỏ rõ ràng trong cuộc sống ở đời là những gì liên quan đến mối quan hệ của con cái đối người già, với cha mẹ. Cả nhà ơi, quả thật tuổi già không là tuổi bỏ đi, tuổi phế thải, tuổi vô tích sự dưới mắt Thiên Chúa, nhưng là tuổi cao qúy, thánh thiện, tuổi viên mãn tròn đầy trong ân sủng, khi trung thành đi theo Thầy Giêsu đến cùng, và chấp nhận được sinh lại bởi Thần Khí của Chúa Thánh Thần.
Cùng với thánh cả Giuse là người cha gia đình đã sống vâng phục Thánh Ý và chết bình an trong tay Đức Mẹ và Chúa Giêsu, mỗi người già hãy đón nhận tuổi già khắc nghiệt, có nhiều giới hạn với tinh thần “bỏ mình, vác thập giá mình” của người môn đệ; bước vào tuổi già với niềm vui được Thiên Chúa quan tâm, săn sóc, che chở; thực hiện lý tưởng của tuổi già bằng liên lỷ cầu nguyện, xám hối ăn năn, lập công chuộc tội; chu toàn sứ vụ của tuổi già bằng trở nên nhịp cầu Yêu Thương, Tha Thứ, Hiệp Nhất, Bình An của con cháu, và mọi người; hoàn thành ơn gọi của tuổi già, như “hạt lúa gieo vào lòng đất mà không chết đi, thì nó vẫn trơ trọi một mình; còn nếu chết đi, nó mới sinh được nhiều bông hạt”, cùng với niềm Hy Vọng được sống lại với Đức Giêsu, Đấng là “sự sống lại và là sự sống”

Đức cố GH Biển Đức XVI khích lệ người già vui sống và đồng thời đề cao giá trị người già trong xã hội và Giáo Hội. Đức cố GH nhắn nhủ người già đừng nhìn lại quá khứ để thương tiếc trong sự sầu muộn, để rồi coi giai đoạn sống hiện nay như thời xế chiều. Ngài nhấn mạnh: “Thật là đẹp ở trong tuổi già! Trong mỗi lứa tuổi, ta cần biết khám phá sự hiện diện và phúc lành của Chúa và những phong phú mà lứa tuổi ấy chứa đựng. Đừng bao giờ để cho mình bị khép kín trong sầu muộn! Chúng ta đã lãnh nhận hồng ân sống lâu. Sống, thật là điều tốt đẹp, kể cả với lứa tuổi chúng ta, mặc dù có một số khó khăn và giới hạn. Ước gì trên khuôn mặt chúng ta, luôn có niềm vui vì cảm thấy mình được Thiên Chúa yêu thương, và không bao giờ buồn sầu...

Anh chị em là một sự phong phú cho xã hội, cả khi gặp đau khổ và bệnh tật. Giai đoạn này trong cuộc sống là một hồng ân để đào sâu quan hệ với Thiên Chúa. Anh chị em đừng quên rằng trong số những nguồn lực quí giá mà anh chị em có, điều thiết yếu là kinh nguyện. Anh chị em hãy trở thành những người chuyển cầu nơi Thiên Chúa, cầu nguyện trong sự tin tưởng và kiên trì. Anh chị em hãy cầu nguyện cho Giáo Hội, cho tôi nữa, cho các nhu cầu của thế giới, cho người nghèo, để thế giới không còn bạo lực nữa.”

Thế thì làm cách nào để sống tuổi già như những gì cố GH Biển Đức XVI đã nêu ra đây!?  Xin cho phép con để nghi như sau:

NỤ CƯỜI – Chắc chắn ai cũng có, nhưng đôi lúc mỗi người không muốn cho đi.  Một sự thật rằng trong đời sống nhiều khi mọi căng thằng, nghi ngờ sẽ bị xoa toan khi có nụ cười như xuề xòa, thông cảm, dễ dãi xuất hiện.  Thế mà con người ta đôi khi cũng không muốn cho đi...Ngược lại, mỗi cá nhân toàn cho con cháu, anh chi em trong nhà, trong giáo xứ những cái nhăn nhó, quặu cọ, phê bình và chỉ trích... Chỉ có những “Nụ Cười” mới có thể hoán cải được những sai trái của con cháu hoặc anh em mà thôi.  Con nhớ có một câu nói của một triết gia nào đó như sau: “Bạn phải sống làm sao để khi vừa sinh ra thiên hạ cười trong lúc bạn khóc, nhưng khi bạn chết thì thiên hạ khóc trong lúc bạn cười.”

Thưa cả nhà, nói đến tuổi già thì phải nói đến sự chết. Trong kinh bổn Công Giáo thường nói đến “Tứ chung”  đó là bốn cái cuối cùng của con người: “Chết, thiên đường, hoả ngục, và sự phán xét”, mà mọi người phải trải qua.  Cái chết có thực sự đáng sợ lắm không?  Xin hãy đọc những lời Thánh Phaolô viết khi người về già: “Còn tôi sắp phải đổ máu ra để làm lễ tế, đến giờ tôi phải ra đi. Tôi đã chiến đấu trong cuộc chiến cao đẹp, đã chạy hết chặng đường mà giữ vững đức tin. Giờ đây tôi chỉ còn đợi vòng hoa công chính mà Chúa là Ðấng phán xét dành cho tôi” (1Tim.4, 6-8).

Như thế thì “Sinh, Bệnh, Lão, Tử.” theo quan niệm của đạo Công Giáo không còn phải là những nỗi khổ đau trên đời nữa, mà là thời gian chuẩn bị gặp gỡ một Thiên Chúa nhân lành và yêu thương.

Bài chia sẻ cũng đã khá dài con xin kết thúc với một cái mà ai sống ở trên đời cũng cho là quý đó là “Vàng” và giá cả của nó có ảnh hưởng đến hầu hết mỗi người và để từ đó sẽ so sánh nó với câu nỏi của Thầy Giêsu “Kho tàng của anh em ở đâu, thì lòng anh em ở đó” tâm tình đó như sau:

Giá vàng trong thời gian gần đây lại giảm.  Đối với người Viêt Nam thì việc giá vàng lên xương cũng có nhiều ảnh hưởng trong đời thí dụ như:  sẽ có  nhiều người vui, và nhiều kẻ  tiếc. Có người chần chừ, có người lo lắng. Chỉ vài con số thay đổi thế mà làm cho lòng người cũng chao đảo theo. Nghĩ lại, vàng cũng giống như cuộc sống: “nay còn, mai mất — nay tăng, mai giảm — mọi sự đều biến động khôn lường.” Nhưng là người Công giáo, mỗi người được nhắc nhớ một điều rất quan trọng: “đừng đặt trọn lòng mình vào những gì có thể đổi thay.”  Vàng quý thật, nhưng không vĩnh cửu. Tiền bạc cần thiết, nhưng không phải là tất cả. Vì nếu lòng mình gắn chặt vào đó, thì khi nó lên xuống, mình cũng bất an theo; đúng như Chúa Giêsu Kitô đã nói: “Kho tàng của anh em ở đâu, thì lòng anh em ở đó.”  Nếu kho tàng là vật chất, lòng sẽ dễ lo âu.  Nhưng nếu kho tàng là đức tin, là tình yêu, là sự phó thác…thì giữa bao biến động, lòng vẫn có bình an. Giá vàng có thể giảm hôm nay, rồi mai lại tăng. Cuộc đời cũng như vậy: “vui đó rồi buồn đó, được đó rồi mất đó.” Nhưng có một điều không bao giờ thay đổi: “bàn tay Thiên Chúa vẫn luôn nâng đỡ và dẫn dắt mỗi cá nhân người môn đệ” và vì thế, thay vì chỉ nhìn vào lời lỗ, có lẽ hôm nay mỗi cá nhân nên tự hỏi lòng mình rằng:

Giữa một thế giới luôn đổi thay của ngày hôm nay thì “Lòng tôi đang đặt ở đâu?Tôi  đang tin vào điều gì?

Xin cho mỗi người luôn giữ được một điều không thay đổi đó là: “niềm tin và sự bình an trong vòng tay yêu thương của Thiên Chúa.”

Tháng hoa Đức Mẹ 2026